ทำการตลาดออนไลน์ยุค AI ใช้ผลงานยังไงให้ถูกลิขสิทธิ์

ลิขสิทธิ์ AI ที่คนมักเข้าใจผิด 

     ก่อนจะไปถึงเรื่องเทคนิคการทำงาน ผมขอเคลียร์ความเข้าใจผิดระดับคลาสสิกที่เจอบ่อยที่สุดก่อนเลย คือเวลาที่ครีเอเตอร์หรือแม้แต่เจ้าของธุรกิจบางคนพิมพ์คำสั่งให้ระบบสร้างภาพขึ้นมา พวกเขามักจะคิดว่า “ฉันเป็นคนคิดคำสั่งเอง พิมพ์เอง เพราะฉะนั้นฉันคือเจ้าของลิขสิทธิ์ภาพนี้”

     เอาเข้าจริง ในมุมของกฎหมายลิขสิทธิ์ไทยมันไม่ได้เป็นแบบนั้นเลยครับ แกนหลักของกฎหมายบ้านเราให้ความคุ้มครองเฉพาะผลงานที่มาจาก “มนุษย์” เท่านั้น ต้องมีหยาดเหงื่อแรงงาน มีทักษะ และมีความคิดสร้างสรรค์ของคนเข้าไปผสมอยู่ ถ้าคุณแค่พิมพ์คำสั่งสั้นๆ แล้วปล่อยให้คอมพิวเตอร์ประมวลผลออกมาทั้งหมดตั้งแต่ต้นจนจบ ผลงานชิ้นนั้นมีความเสี่ยงสูงมากที่จะไม่มีใครเป็นเจ้าของสิทธิ์เลยครับ

     ลองนึกภาพตามนะครับ ถ้าคุณเอาภาพที่ไม่มีลิขสิทธิ์นี้ไปใช้เป็นภาพหลักของแคมเปญใหญ่ ทุ่มงบโฆษณาไปหลักแสนจนคนจำภาพนี้ได้ แล้ววันดีคืนดีมีคู่แข่งเซฟรูปนี้ไปใช้ทื่อๆ ในเพจของเขา คุณจะไม่สามารถไปฟ้องร้องอะไรเขาได้เลยครับ เพราะในทางกฎหมายคุณพิสูจน์ไม่ได้ว่านี่คืองานที่มนุษย์สร้างสรรค์ขึ้นมา นี่คือความเสี่ยงข้อแรกที่คนทำคอนเทนต์ต้องระวังให้ดีครับ

วิธีใช้ AI เขียนคอนเทนต์อย่างปลอดภัย

     พอรู้แบบนี้ หลายคนอาจจะเริ่มลังเลว่า แล้วเรายังใช้มันช่วยเขียนงานได้อยู่มั้ย? คำตอบคือใช้ได้แน่นอนครับ การให้ระบบช่วยร่างแคปชั่น เขียนสคริปต์ หรือทำบทความ SEO ยังเป็นตัวช่วยชั้นดีในการทำ การตลาดออนไลน์ แต่มันมีทริคอยู่ตรงที่สัดส่วนการทำงานของมนุษย์ครับ

     เวลาทำงานจริง ผมจะให้ทีมงานมองระบบพวกนี้เป็นแค่ผู้ช่วยระดมสมองครับ ให้มันช่วยวางโครงเรื่อง ช่วยหาไอเดีย หรือหาข้อมูลดิบมากองรวมกันไว้ก่อน จากนั้นคนนี่แหละครับที่ต้องเข้าไปลุยต่อ เอาข้อมูลมาเรียบเรียงใหม่ เช็กความถูกต้อง ปรับภาษาให้เข้ากับแบรนด์ และที่สำคัญคือต้องใส่ Insight หรือประสบการณ์ตรงของเราเข้าไปด้วย การทำแบบนี้จะทำให้งานชิ้นนั้นมีน้ำหนักของการสร้างสรรค์โดยมนุษย์มากพอที่จะได้รับการคุ้มครองครับ

     อีกเรื่องที่ต้องเบรกกันตัวโก่งเลยคือ การไปก๊อปปี้บทความของคนอื่นที่เขาเขียนไว้ดีๆ มาโยนใส่ระบบแล้วสั่งให้ “Rewrite” เปลี่ยนคำใหม่หมดเพื่อหวังจะเอามาใช้เนียนๆ การทำแบบนี้ไม่ได้ช่วยให้รอดจากเรื่องละเมิดลิขสิทธิ์นะครับ ถ้างานชิ้นใหม่ยังมีโครงสร้างการเล่าเรื่อง หรือจุดเด่นของต้นฉบับอยู่ครบ ต่อให้คุณเปลี่ยนคำศัพท์ไปหมดทุกคำ มันก็ยังเข้าข่ายการดัดแปลงงานของคนอื่นโดยไม่ได้รับอนุญาตอยู่ดีครับ เอาเวลาไปสร้างงานใหม่จากไอเดียของเราเอง สบายใจกว่าเยอะครับ

ความเสี่ยงเมื่อใช้ AI สร้างภาพโฆษณา และภาพสินค้า 

     ขยับมาดูฝั่งงานภาพกันบ้างครับ งานกราฟิกนี่ถือเป็นจุดที่คนทำเอเจนซี่เอาเครื่องมืออัตโนมัติมาใช้กันหนักมาก เพราะมันช่วยเซฟเวลาและได้งานที่วิชวลสวยจัดๆ แต่ภายใต้ความสวยงามนั้น มันมีระเบิดเวลาซ่อนอยู่ถึง 3 ชั้นด้วยกันครับ

     ชั้นที่ 1 

     แหล่งข้อมูลที่ระบบใช้เรียนรู้ เราแทบไม่รู้เลยว่าภาพหลายล้านภาพที่ระบบมันดูดไปเรียนรู้นั้น มีการขออนุญาตเจ้าของผลงานอย่างถูกต้องหรือเปล่า ถ้าคุณบังเอิญเจนภาพออกมาแล้วลายเส้นไปเหมือนกับงานของศิลปินคนใดคนหนึ่งแบบเป๊ะๆ แบรนด์ของคุณอาจจะเป็นเป้าหมายในการถูกฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายได้เลยครับ

     ชั้นที่ 2 

     หน้าตาของคนดังบนโลกจริง บ่อยครั้งที่ระบบมันแอบดึงเอาโครงหน้าของดาราหรือนายแบบดังๆ มาผสมในภาพที่เราสั่ง ถ้าภาพนั้นหน้าตาไปคล้ายกับคนดัง แล้วคุณเอาไปยิงแอดขายของ คุณจะโดนข้อหาละเมิดสิทธิในภาพลักษณ์ของเขาทันทีครับ เรื่องนี้แบรนด์ใหญ่ซีเรียสมาก

     ชั้นที่ 3 

     กฎกติกาของตัวแพลตฟอร์มเอง เครื่องมือแต่ละตัวมีข้อกำหนดการใช้งานต่างกันลิบลับครับ บางตัวระบุชัดเจนว่าบัญชีสายฟรีห้ามใช้ในเชิงพาณิชย์เด็ดขาด ถ้าคุณแอบเอาไปใช้แล้วเขาจับได้ แคมเปญอาจจะปลิวแถมโดนฟ้องย้อนหลังอีกต่างหาก

เอาภาพจาก Google หรือภาพ Stock มาให้ AI ทำต่อได้ไหม?

     นี่เป็นคำถามยอดฮิตที่ผมเจอตลอดเวลาไปขึ้นเวทีอบรมการตลาดครับ หลายคนชอบถามว่า “ถ้าเราไปเสิร์ชหารูปจากกูเกิล หรือเอารูปที่ซื้อจากเว็บสต็อกมาเป็นภาพตั้งต้น แล้วให้ระบบมันเปลี่ยนสไตล์ให้ แบบนี้ใช้ได้ชัวร์มั้ย?”

     สำหรับภาพที่เสิร์ชเจอจาก Google ผมบอกเลยว่าให้หยุดความคิดนี้ทันทีครับ ภาพบนอินเทอร์เน็ตไม่ใช่ของฟรีที่ใครจะหยิบมาใช้ก็ได้ มันมีเจ้าของลิขสิทธิ์แทบทั้งนั้น การที่คุณโหลดภาพเขามาโยนใส่ระบบเพื่อให้มันทำต่อ มันคือการนำผลงานคนอื่นมาดัดแปลงโดยไม่ได้ขออนุญาตครับ ความผิดมันสำเร็จไปแล้วตั้งแต่คุณอัปโหลดภาพนั้นเข้าระบบ ไม่ว่าตอนจบรูปมันจะออกมาหน้าตาเปลี่ยนไปแค่ไหนก็ตาม

     ส่วนภาพที่คุณจ่ายเงินซื้อมาจากเว็บ Stock อย่างถูกต้อง อันนี้ก็ต้องระวังเพิ่มเหมือนกันครับ เพราะเดี๋ยวนี้เว็บขายภาพหลายเจ้าเขาเริ่มรู้ทัน ปรับเงื่อนไขสัญญาใหม่โดยเขียนดักไว้เลยว่าห้ามนำภาพไปใช้เป็นสารตั้งต้นในการประมวลผลด้วย Generative AI ดังนั้น ก่อนจะเอารูปที่ซื้อมาไปทำอะไรต่อ แวะไปอ่านเงื่อนไขของเว็บเขาสักนิดครับว่าสิทธิที่เราได้มา มันครอบคลุมเรื่องพวกนี้ด้วยหรือเปล่า

เลือกเครื่องมือให้ถูกประเภทเพื่อความปลอดภัย

     ในวงการตอนนี้มีเครื่องมือให้เลือกใช้เยอะจนตาลายครับ แต่ในฐานะเอเจนซี่ เวลาเราจะเลือกเครื่องมือมาใช้ทำงานให้ลูกค้า เราไม่ได้ดูแค่ว่าตัวไหนทำรูปสวยที่สุด แต่เราจะแบ่งกลุ่มเครื่องมือตามระดับความเสี่ยงทางกฎหมายเพื่อให้เหมาะกับสเกลของแคมเปญครับ ซึ่งหลักๆ ผมจะแบ่งเป็น 3 กลุ่มแบบนี้

     กลุ่มที่ 1 โมเดลอิสระที่เน้นความสมจริงขั้นสุด

     กลุ่มนี้ภาพจะสวย อลังการ มิติแสงเงาสมจริงมาก เหมาะกับการเอามาร่างไอเดียหรือทำภาพประกอบที่เน้นอาร์ตเวิร์กจ๋าๆ แต่ข้อเสียคือ ฐานข้อมูลที่เขาใช้เทรนมันค่อนข้างกว้างและเป็นข้อมูลเปิด และแพลตฟอร์มมักจะเขียนเงื่อนไขผลักภาระมาให้ผู้ใช้เลยว่าคุณต้องรับความเสี่ยงเองถ้ารูปไปละเมิดลิขสิทธิ์ใคร แบรนด์ต้องเคลียร์เองครับ ระบบไม่ช่วยจ่ายค่าเสียหายให้

     กลุ่มที่ 2 แพลตฟอร์มดีไซน์แบบ All-in-One

     กลุ่มนี้เน้นความรวดเร็ว ใช้งานง่าย ทำเสร็จจบในระบบเดียว เหมาะกับทีมที่ต้องทำคอนเทนต์โซเชียลลงเพจทุกวัน แต่ต้องระวังนิดนึงตรงที่ ฟีเจอร์อัจฉริยะหลายๆ ตัวในระบบพวกนี้ เขาไปดึงเทคโนโลยีจากพาร์ตเนอร์เจ้าอื่นมาใช้อีกที การจะเอางานไปใช้เชิงพาณิชย์แบบเต็มรูปแบบ คุณต้องเช็กให้ชัวร์ว่าแพ็กเกจที่คุณจ่ายเงินอยู่ มันครอบคลุมสิทธิการค้าระดับไหน

     กลุ่มที่ 3 ระบบที่ออกแบบมาเพื่อองค์กรโดยเฉพาะ

     กลุ่มนี้คือลูกรักของฝั่งเอเจนซี่เวลาต้องดูแลแบรนด์ใหญ่ที่กฎหมายเป๊ะมากครับ เพราะผู้พัฒนาเขาสร้างระบบขึ้นมาโดยใช้เฉพาะภาพที่เขามีลิขสิทธิ์ถูกต้อง หรือภาพที่เป็นสาธารณะสมบัติเท่านั้น โอกาสที่เจนรูปออกมาแล้วไปซ้ำกับงานคนอื่นมันเลยน้อยมากๆ แถมบางค่ายยังมีนโยบายช่วยคุ้มครองทางกฎหมาย จ่ายค่าเสียหายให้องค์กรด้วยถ้าเกิดโดนฟ้องขึ้นมา แบบนี้คนทำงานกล้าส่งงานให้ลูกค้าแบบสบายใจครับ